• 0312 436 34 34

Çocukluk Çağı Kanserleri

Çocukluk çağında en sık görülen kanserler lösemi ve lenfomalar, beyin ve sinir sistemi tümörleri, embryonal tümörler, kemik ve yumuşak doku sarkomları ve yumurtalıkların germ hücreli tümörleridir. 1970’lerden beri kanser tedavilerindeki ilerlemelerle birlikte çocukluk ve adolosan çağı kanserlerinde 5 yıllık sağkalım oranları ortalama %80-87 1
TANI 5 YILLIK SAĞ KALIM ORANLARI
Total Pediatrik Onkoloji %83
Hematopoietik Sistem  
  Lenfoid Lösemi %85.5
  Akut Myeloid Lösemi %66.6
  Hodgkin Lenfoma %95.2
  Non-Hodgkin Lenfoma %82.3
  Burkit Lenfoma %84.4
Merkezi Sinir Sistemi Tümörleri %62.8
Nöroblastomlar ve Glioblastomlar %71.9
Kemik Tümörleri %77.3
Yumuşak Doku Tümörleri %75.9
Germ Hücreli Tümörler %96

Kanser tedavisindeki ilerlemeler bu genç insanlara kür imkani sunsa bile, tedavinin getirdiği toksisiteye bağlı oluşan kısırlık önemli bir problemdir.  Kanserden kurtulanlar, genç yaşlarına bağlı olarak çocuk sahibi olmayı planlamasalar da, normal populasyonda aynı yaş grubundaki çocuk ve adölosanlara kıyasla, kısırlık riskine bağlı, artmış oranda psikolojik stress, kayıp ve öfke duygusuna sahiptir.

Tedavi sonrası yumurtalık fonksiyonlarının ne düzeyde bozulacağı tahmin edilememektedir, ancak kemik iliği transplantasyonu sonrası kemoterapi ve/veya radyoterapi alan kız ve erkeklerin üçte birinin fertilite ilgili sorun yaşamaktadır.  Beyne verilen radyasyon oosit olgunlaşması ve sperm üretiminin sonsuza kadar durmasına sebep olabilir. Pelvisin, 14 Gray’den fazla radyasyon altında kalması rahme zarar vererek gebelik komplikasyonlarının artmasına sebep olur.


Adölosan ve çocuklarda fertilitenin korunması
Üremenin korunma şekli kanser tedavisinin (ne zaman başladığına ergenlik öncesi veya sonrası) değişir.

GnRH agonistleri ile yumurtalıkların korunması: Yumurtalık kök hücreleri hızla bölünüp çoğaldığı için kemoterapinin yaptığı hasara duyarlıdır. GnRH agonistleri ile bu kök hücrelerin çoğalması kemoterapi süresince durdurularak oluşabilecek hasar azaltılmaya çalışılmaktadır. GnRH agonistlerinin ergenlik öncesi çocuklarında kullanımı sakıncalı olmakla birlikte ergen bir kız veya erkek çoçuğunda kullanımı destekleyen kanıt yoktur.

Yumurtalıkların cerrahi olarak pozisyonunun değiştirilmesi: Radyoterapi, adölosanlarda özellikle sarkomlar, medullablastom, Hogkin lenfoma gibi tümörlerde sıklıkla uygunlanan bir tedavidir. Yumurtalıklar radyasyon sahasının içinde ve tedaviye siklofosfamid gibi gibi alkilleyici bir kemoterapi ile birlikte veriliyorsa yumurtalıklar yüksek risk altındadır.  Sadece radyoterapi söz konusu olduğunda, verilen radyasyon dozu göz önünde bulundurulmalıdır.  <4 Gy tek doz tek doz radyoterapi yumurtalıklardaki primordial foliküllerin %50’sine hasar vermek için yeterliyken, tek doz 10 Gy tüm vücut ışınlaması, henüz ergenliğe girmemiş bir çocukların %55-80’ninde yumurtalık fonksiyonlarının tamamıyle durmasına sebep olur. 2  Bu tedavi ile yumurtalıklar açık veya kapalı (laparoskopik, robotik) ameliyat yöntemleri radyasyon verilecek alanının dışında bir yere asılır. Ameliyat sırasında ve sonrasında yumurtalığı besleyen damarların zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Nitekim, bu yöntemin %10-14 başarısızlık oranı vardır. 3   Eğer cerrahi sırasında tüpler zarar görürse, hasta gelecekte tek gebelik seçeneğinin tüp bebek olduğunu bilmelidir.

Over stimulasyonu ve yumurta dondurulması: Yumurta dondurulması işlemi başarısı bahsedilen diğer yöntemlere göre çok daha yüksek olan bir yöntem olmasına rağmen her zaman mümkün olmayabilir. Yumurta elde edilmesi için 14 günlük folikül stimülasyonu gerekir ve kanser tedavisi acil ise bu işlem yapılamayabilir.  Aciliyet söz konusu değilse bile, hastanın halihazırda folikül üretebilen ve vaginadan ultrasonografi yapılabilen bir adölosan olması gerekir. cocuk kanser

 
Yumurtalık dokusunun dondurulması ve yeniden nakledilmesi: Puberte öncesi dönemde yumurtalık dokusu bir yığın olgunlaşmamış folikül içerdiğinden ve folikül uyarılması ve yumurta toplanması belirli zorluklar içerdiğinden, bu yaş grubu, yumurtalık dokusu dondurulup saklanması için ideal fertilite koruyucu tedavidir. Doku dondurmak laparoskopiyi zorunlu kılar. Doku tekrar nakledildiğinde gebelik oluşma ihtimali yüksektir. Bu yöntemle bugüne kadar bildirilen 30’ un üzerinde gebelik vardır. 4   Bu yöntemle ilgili önemli noktalardan biri, saklanan dokunun kanser hücreleri içermesi ve nakledildikten sonra yeniden kanser oluşumuna sebep olma ihtimalidir.  Bu açıdan saklanacak olan taze yumurtalık dokusu, ameliyat öncesi her açıdan (görüntüleme yöntemleri, histolojik, moleküler) dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir.

Sperm toplanması ve dondurulması: Puberte sonrası, gelişimin Tanner 3 evresine denk gelecek şekilde, ortalama 13 yaş sonrası sperm dondurulması yapılabilir. Elde edilecek olan sperm masturbasyon ile sağlanır. Masturbasyon problemi olduğunda cerrahi yöntemlerle elde edilebilir.

Olgunlaşmamış testis dokusunun dondurulması: Puberte öncesi testis dokusunun cerrahi olarak alınıp saklanması işlemi hala deneysel düzeydedir.
Hastanın üremenin korunması ve korunmaması durumunda alacağı riskler birey özelinde değerlendirilmelidir. Üremenin kaybı durumunda evlat edinme seçeneğinden bahsedilmelidir.  Ayrıca kemoterapi ve radyoterapi sonrası doğan çocuklarda malformasyon riskinin artmadığı bilinmelidir.   


REFERENCES
1 Gatta, G., et al., Survival of European children and young adults with cancer diagnosed 1995-2002. Eur J Cancer, 2009. 45(6): p. 992-1005.
2 Wallace, W.H., A.B. Thomson, and T.W. Kelsey, The radiosensitivity of the human oocyte. Hum Reprod, 2003. 18(1): p. 117-21.
3 Irtan, S., et al., Ovarian transposition in prepubescent and adolescent girls with cancer. Lancet Oncol, 2013. 14(13): p. e601-8.
4 Meirow, D., H. Ra'anani, and H. Biderman, Ovarian tissue cryopreservation and transplantation: a realistic, effective technology for fertility preservation. Methods Mol Biol, 2014. 1154: p. 455-73.

 

Bu makale hakkında yorum/mesaj yaz