• 0312 436 34 34

Diğer Hastalıklar

En sık görülen malignitelerden farklı başlıklar altında bahşedilmiştir. Daha nadir görülenler tabloda özetlenmiştir. Hepsinden bahsetmek mümkün değildir ancak birçoğu pelvis radyoterapisi içerdiğinden, farklı radyasyon dozlarına göre yumurtalıkların etkilenme derecesi genel bir çerceve sunma amaçlı aşağıda sunulmuştur. 

DİĞER MALİGNİTELER SIKLIK TEDAVİNİN ÜREME FONKSİYONLARINA ETKİSİ

YUMURTALIKLARA YAYILMA RİSKİ

ÜREMEYİ KORUYUCU YÖNTEMLER
Ewing Sarkomu
(Kemik Kanseri)
<15 yaş bir milyonda 3, adölosan ve genç erişkinde 2.4 yeni vaka görülür. Özellikle kemik iliği transplantasyonu ve radyasyon ile yumurtalıklar %50 hasar görür. Bazı vakalarda mümkündür.
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması veya over dokusu dondurulması
  • Sperm dondurulması
  • Sperm dokusunun olası dondurulması
Osteosarkom Bir milyon kişide 2-3 yeni vaka görülür. Kemoterapi sonrası 90 genç kadından 6’sı yumurtalık fonksiyonlarını komple kaybetmiştir. Bazı vakalarda mümkündür.
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması veya over dokusu dondurulması
  • Sperm dondurulması, sperm dokusunun olası dondurulması
Kolorektal Kanserler
(Lolon ve Rektum)
100.000’de 70 yeni vaka görülür (%30 rektum, %70 kolon) Kemoterapi alırken risk düşüktür ancak pelvik radyoterapi eklenirse risk artar. Düşük risk
  • Eğer overler radyasyon sahasında ise cerrahi olarak yumurtalıkların yerinin değiştirilmesi
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması veya over dokusu dondurulması
  • Sperm dondurulması, sperm dokusunun olası dondurulması
Non-Hodgkin Lenfoma Daha çok yaşlı popülasyonda, 100.000’de 5-10 yeni vaka görülür. Tedavide dozun yüksek veya çok yüksek olup olmamasına göre değişir Mesane lenfomaları ve Burkit lenfomada risk yüksektir, geri kalanında ortalamadır.
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması (kanserin yumurtalığa yayılma riskinden dolayı over dokusu dondurulması tercih edilmez)
  • Sperm dondurulması, eğer gerekliyse sperm dokusunun olası dondurulması
Akut lenfositik lösemi Özellikle genç insanlarda, 100.000’de 1.1 yeni vaka görülür. Kemik iliği nakli olsun veya olmasın risk yüksektir. Kemik iliği nakli ile birlikte risk daha da yükselir. Yüksek risk
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması genelde mümkün değildir çünkü kemoterapi öncesi süre yetersizdir
  • Over dokusu dondurulması deneysel düzeydedir, eğer dondurulacaksa bile kemoterapi sonrası, hasta tam remisyondayken, hala over rezervi mevcutsa yapılmalıdır.
  • Sperm dondurulması, eğer gerekliyse sperm dokusunun olası dondurulması
Akut Myeloid Lösemi Özellikle ileri yaştaki insanlarda, 100.000’de 3.5 yeni vaka görülür Kemik iliği nakli olsun veya olmasın risk yüksektir. Kemik iliği nakli ile birlikte risk daha da yükselir. Yüksek risk
  • Kemoterapide GnRH agonistleri
  • Stimulasyon sonrası oosit dondurulması genelde mümkün değildir çünkü kemoterapi öncesi süre yetersizdir.
  • Over dokusu dondurulması deneysel düzeydedir, eğer dondurulacaksa bile kemoterapi sonrası, hasta tam remisyondayken, hala over rezervi mevcutsa yapılmalıdır.
  • Sperm dondurulması, eğer gerekliyse sperm dokusunun olası dondurulması
Testis Kanseri 100.000’de 9 yeni vaka görülür. Kemoterapi ve/veya radyoterapi sonrası, çocuk sahibi olmaya çalışan 207 erkek hastanın, %77’si başarılı, %18’i başarısız olmuş, %5’i kısır kalmıştır.  
  • Sperm kök hucresi veya testis dokusunun dondurulması: ergenlik öncesi erkeklerde testis dokusu dondurulabilinir ancak deneysel aşamada bir yöntemdir.


FARKLI RADYASYON DOZLARININ YUMURTALIK ve TESTİS ÜZERİNE ETKİSİ
RADYASYON DOZU YUMURTALIK ÜZERİNE ETKİSİ
0.6 Gray Herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.
1.5 Gray 40 yaşın altında herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.
2.5-5 Gray Yumurtalıkların komple fonksiyon kaybı riski (kısırlık): 15-40 arası risk yaklaşık %60’dır.
18 Gray 10 yaşından itibaren kısırlık
16 Gray 20 yaşından itibaren kısırlık
14 Gray 30 yaşından itibaren kısırlık
7 Gray 40 yaşından itibaren kısırlık
  Testis üzerine etkisi
2 Grayden itibaren Uzamış kısırlık
4 Grayden itibaren Kalıcı kısırlık
 

Rahim üzerine etkisi

Çocukluk çağındaki radyasyonun rahim üzerine olan etkisi erişkindeki etkiye benzerdir.
12 Gray ile yapılan tüm vücut ışınlamasında düşük, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riskleri artmıştır.
Çocuklukta 25 Gray, erişkinde 45 Gray üzeri ışın alındığında gebelikten sakınılması tavsiye edilmektedir.

Bu makale hakkında yorum/mesaj yaz